Samenvatting advies

De Belastingdienst wil een moderne en veilige werkomgeving realiseren voor de medewerkers van de Belastingdienst, Dienst Toeslagen en de Douane. Het zorgvuldig om blijven gaan met vertrouwelijke gegevens over burgers en bedrijven is daarbij van groot belang. De Belastingdienst gaat maximaal gebruik maken van de functionaliteiten van Microsoft 365 (M365) zoals Outlook, Teams en OneDrive in de publieke cloud. Deze werkomgeving is al voor circa 5.000 medewerkers uitgerold en de Belastingdienst, Dienst Toeslagen en de Douane staan aan de vooravond van een organisatiebrede uitrol.

Het Adviescollege ICT-toetsing onderzocht het programma Uitrol M365 op verzoek van de minister van Financiën.

Conclusie: Huidige aanpak van de Belastingdienst leidt niet tot een geschikte werkomgeving

Hoewel de uitrol van M365 een basis legt voor een moderne werkomgeving met extra gebruikersgemak en betere samenwerkfunctionaliteit, vinden wij de nieuwe werkomgeving niet geschikt voor de Belastingdienst. Bovendien kan er niet voldoende worden gestuurd door de gehanteerde aanpak:

  • De gekozen oplossing is niet geschikt. De inrichting van de informatiebeveiliging schiet te kort. Dit geldt voor zowel de vertrouwelijkheid als de beschikbaarheid van de informatie. Ook is de oplossing niet geschikt voor alle informatieverwerking. Daarbij is de oplossing ook niet toekomstvast: de keuze van één totaaloplossing zonder werkbare exitstrategie leidt tot een vendor lock-in en toename van concentratierisico’s en de afname van flexibiliteit en digitale soevereiniteit.
  • Het programma is niet in staat om te sturen op een veilige, toekomstvaste oplossing. De basis voor zorgvuldige sturing is niet op orde: de stuurgroep neemt besluiten op basis van onvolledige informatie en het mandaat is versnipperd tussen stuurgroep en directies. Sturing is ook lastig door het ontbreken van heldere doelstellingen en inzicht in toekomstige en gemaakte kosten. Ook worden de risico’s onvoldoende beheerst.

Advies: Pak de ontwikkeling van de werkomgeving fundamenteel anders aan

  • Draai de uitrol van M365 in de publieke cloud terug.
  • Maak uiterlijk eind 2026 keuzes voor een groeipad naar een veilige, toekomstvaste werkomgeving.
  • Richt een volwaardig programma in om goed te kunnen sturen.

Ten slotte zien we dat de Belastingdienst niet alleen staat in deze uitdagingen. Wij pleiten dan ook voor een eenduidig overheidsbeleid op het gebied van cloudimplementaties. Op basis daarvan kunnen toekomstvaste, veilige en digitaal autonome oplossingen voor werkomgevingen worden ontwikkeld voor de hele overheid.

De reactie van de bewindspersoon vindt u hier.