De businesscase beschrijft nut en noodzaak van het project, en geeft inzicht in de omvang van de investering, de baten die dit oplevert en de randvoorwaarden. De businesscase onderbouwt de gemaakte keuzes, analyses en besluiten om met het project te starten. Ook na de start blijft een geactualiseerde businesscase van belang om te toetsen of het project op de goede weg is en om, indien nodig, bij te sturen.

Toetsaspecten voor dit risicogebied

Businesscase

  1. Er is een duidelijke aanleiding, probleemstelling en doelstelling voor het project. Deze onderwerpen zijn helder, beknopt en eenduidig geformuleerd, zodat het belang van het project voor alle (interne en externe) betrokkenen duidelijk is, waaronder burgers en bedrijven.
  2. De businesscase onderbouwt de meerwaarde voor de organisatie en betrokkenen. De verwachte kosten en baten zijn onderbouwd en tegen elkaar afgewogen. De verwachte kosten omvatten interne en externe kosten, zowel voor het project als daarna. De businesscase maakt onderscheid tussen baten voor de organisatie, burgers, bedrijven en de maatschappij.
  3. Scenario’s met alternatieve oplossingen zijn opgesteld, onderbouwd en afgewogen. De voor- en nadelen en risico’s van verschillende scenario’s, inclusief een ‘nul-scenario’, zijn onderbouwd en afgewogen. Ook bij het vervangen van een bestaande applicatie zijn verschillende alternatieve oplossingsrichtingen afgewogen, inclusief renovatie en gedeeltelijke vervanging. Bij de beoordeling van alternatieven wordt onder meer gebruik gemaakt van de kostenhistorie van bestaande applicaties. Indien mogelijk is een vergelijking gemaakt met soortgelijke projecten bij andere overheidsorganisaties.
  4. De impact van de oplossing op uitvoeringsorganisaties, burgers en bedrijven is onderzocht.
    Uitvoeringsorganisaties hebben de uitvoerbaarheid van de gekozen oplossingsrichting onderzocht. De impact op burgers en bedrijven is daarin expliciet meegenomen met in ieder geval aandacht voor de aspecten toegankelijkheid, navolgbaarheid, en de mogelijkheid om bij beslissingen maatwerk voor burgers en bedrijven toe te passen. Impact van het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) en/of algoritmes en automatische besluitvorming op burgers en bedrijven zijn onderzocht op bijvoorbeeld transparantie, ethiek, controleerbaarheid en representativiteit.
  5. De impact van de oplossing op strategische digitale veiligheid is meegewogen. Indien de ICT-oplossing van strategisch belang is, wordt voldoende weerstand geboden tegen aanvallen door statelijke actoren, georganiseerde criminaliteit en andere dreigingen.
  6. De businesscase is actueel en wordt gebruikt bij besluitvormingsprocessen. De kosten, baten en voortgang worden minimaal na elke fase of significante wijzigingen van het project geactualiseerd. Verschillen ten opzichte van de oorspronkelijke versie van de businesscase worden verklaard. De actuele businesscase wordt als instrument gebruikt bij besluitvorming.
  7. In de businesscase is aantoonbaar rekening gehouden met geldende wet- en regelgeving. In de businesscase is opgenomen welke wet- en regelgeving van toepassing is, welke deadlines in (nieuwe) wetgeving relevant zijn, en op welke wijze naleving is geborgd. Indien relevant is bij Europese wetten gekeken hoe andere landen het aanpakken.

Baten

  1. Kwantitatieve baten zijn vertaald in financiële termen. Baten kunnen kwalitatief en kwantitatief van aard zijn. Kwantitatieve baten zijn waar mogelijk vertaald naar financiële consequenties.
  2. Kwalitatieve baten zijn zodanig gespecificeerd dat ze te verifiëren zijn. Ook baten die niet gekwantificeerd kunnen worden, moeten zoveel mogelijk meetbaar worden gemaakt.
  3. Het is duidelijk wie verantwoordelijk is/zijn om de baten van het project te realiseren. De verantwoordelijke persoon of rol binnen de organisatie heeft een duidelijk (intern of extern) belang bij het behalen van de baten, zodat deze intrinsiek gemotiveerd is het project tot een succes te maken. De realisatie van de baten is bijvoorbeeld vastgelegd in managementafspraken. Het is daarbij duidelijk wanneer baten gerealiseerd worden.
  4. De verantwoordelijke(n) heeft/hebben sturingsmogelijkheden om de baten te realiseren. Indien voor de realisatie van de baten medewerking van andere partijen nodig is, is medewerking van deze partijen verzekerd of is ten minste draagvlak bij deze partijen aangetoond.

Financiering

  1. Er is financiële dekking voor de looptijd van het project en de beheerfase. Projecten worden alleen geïnitieerd als de opdrachtgever daarvoor in de benodigde middelen voor de gehele levenscyclus kan voorzien.
  2. Er is voldoende financiële ruimte voor wijzigingen gedurende de looptijd van het project. Voor de meerjarige financiële dekking is rekening gehouden met het feit dat gedurende de looptijd van een project wijzigingen kunnen plaatsvinden.

Meer informatie

Internationale standaarden en methodieken

Rijksstandaarden

Interessante publicaties/artikelen